Thi công cảnh quan nhà máy khu công nghiệp dễ bị mang tư duy sân vườn nhà ở vào, và đó là chỗ hỏng đầu tiên. Ở nhà có vài chục mét vuông và một người tưới mỗi chiều. Ở nhà máy có vài nghìn mét vuông, một tổ bảo vệ kiêm làm vườn, bụi từ xe tải và nắng dội trên mặt bê tông. Bài này nói về cách nghĩ cho quy mô đó.
Thi công cảnh quan nhà máy khu công nghiệp khác cảnh quan nhà ở ở đâu
Khác ở ba chỗ: diện tích, điều kiện sống của cây, và người chăm sau khi bàn giao. Ba thứ này kéo theo gần như toàn bộ quyết định kỹ thuật.
Diện tích lớn biến đơn giá thành yếu tố quyết định
Hai loại cây chênh nhau vài trăm nghìn đồng một gốc thì ở sân nhà không đáng bàn, nhân với hàng trăm gốc thì đổi cả phương án. Thảm cỏ cũng vậy: chênh lệch nhỏ trên mét vuông ở diện tích lớn là con số rất khác.
Vì vậy trong thi công cảnh quan nhà máy khu công nghiệp, người ta thường chọn ít loài nhưng trồng nhiều, kích cỡ vừa phải. Ít loài thì dễ mua đủ số lượng, dễ hướng dẫn công nhân chăm, và khi chết vài gốc thì thay đúng loại.
Công bảo dưỡng là chi phí thật, không phải chi phí phụ
Cảnh quan nhà máy ít chết vì thi công sai, phần lớn xuống cấp vì không ai chăm tiếp. Cây rụng lá nhiều tốn công quét mỗi ngày, cỏ mọc cao không ai cắt thì sau vài tháng khu cây xanh trông như đất hoang.
Nên khi chốt phương án, hãy hỏi thẳng: mỗi tuần cần bao nhiêu người-giờ để giữ khu này gọn? Nếu vượt quá nhân lực thực tế của nhà máy thì phương án đó sai, bất kể bản vẽ đẹp thế nào. Hệ tưới tự động ở diện tích lớn thường là hạng mục cần thiết chứ không phải tùy chọn.
Cây phải chịu được môi trường nhà máy
Bụi phủ mặt lá làm giảm quang hợp, nắng phản từ mái tôn và sân bê tông làm nhiệt quanh gốc cao hơn hẳn, gió lùa giữa các dãy nhà xưởng mạnh và khô. Một số khu còn có khói và hơi nóng cục bộ.
Chọn cây theo điều kiện chỗ đặt, không theo cây mình thích. Cây lá dày, chịu nắng trực tiếp, lá không quá to và không rụng đồng loạt sống tốt hơn cây lá mỏng ưa bóng bán phần. Để có cái nhìn đầy đủ hơn, mời bạn xem thêm chăm sóc cây cảnh mùa mưa và hệ thống tưới tự động sân vườn.
Tỷ lệ diện tích cây xanh trong hồ sơ dự án
Nhiều nơi có yêu cầu về tỷ lệ diện tích cây xanh khi trình hồ sơ dự án hoặc khi hoàn công. Yêu cầu này do cơ quan quản lý và chủ đầu tư hạ tầng khu quy định, mỗi khu mỗi thời điểm một khác, nên bài này không nêu con số.
Việc cần làm là hỏi trực tiếp ban quản lý khu và đơn vị lập hồ sơ ngay từ đầu, xin bằng văn bản nếu được, rồi mới đưa vào bản vẽ. Biết trước thì bố trí được diện tích; biết sau khi đã đổ bê tông thì phải đập ra làm lại.
Phân vùng: mỗi khu một mục tiêu khác nhau
Đừng rải cây đều khắp mặt bằng. Ngân sách nên dồn vào chỗ có người nhìn, phần lớn diện tích còn lại chỉ cần xanh, gọn và ít công bảo dưỡng.
Khu cổng và nhà văn phòng làm điểm nhấn
Đây là chỗ khách đi qua nên đầu tư tập trung: hàng cây thẳng hai bên đường vào, mảng cây bụi tạo hình, thảm cỏ cắt đều. Chỉ khu này nên có cây cần tỉa tót, vì diện tích nhỏ nên công chăm còn kiểm soát được. Cây ở cổng không được che biển tên và tầm nhìn xe container, tán cây phải cao hơn chiều cao xe tải.
Khu sản xuất ưu tiên chắn bụi và tạo bóng
Ở đây mục tiêu là công năng: giảm bụi lan sang khu khác, hạ nhiệt cho lối đi bộ và bãi xe công nhân. Cây bóng mát tán rộng dọc lối đi và quanh bãi xe có giá trị thực tế hơn bồn hoa. Dải cây bụi trồng dày sát đường nội bộ giữ bụi tốt hơn một hàng cây đơn lẻ, đổi lại phải cắt định kỳ để không lấn ra đường.
Hàng rào cây dọc ranh giới
Ranh giới thường là đoạn dài nhất và cũng dễ tốn tiền vô ích. Cách phổ thông là một hàng cây thân gỗ cách nhau đều, kèm dải cây bụi hoặc cây leo trên hàng rào lưới. Chọn loại chịu được bỏ mặc vài tuần, vì đây là chỗ được chăm cuối cùng.
An toàn: những giới hạn phải tôn trọng trước khi chọn cây
Trong nhà máy, cây trồng sai chỗ không chỉ mất đẹp mà thành rủi ro vận hành. Phần này nên chốt cùng bộ phận an toàn trước khi phê duyệt bản vẽ.
Không để cây chắn tầm nhìn tại giao lộ đường nội bộ, khúc quay đầu xe, cửa xuất nhập hàng và gương cầu. Không trồng cây bịt lối thoát hiểm, họng nước chữa cháy, tủ điện hay biển chỉ dẫn. Cây bụi ở các vị trí này phải giữ thấp và cắt theo lịch, vì cây cao dần lên theo thời gian là chuyện chắc chắn xảy ra.
Tránh cây rễ ăn nổi hoặc rễ khỏe gần đường bê tông, sân bãi và tuyến hạ tầng ngầm như ống cấp thoát nước, cáp điện — rễ nâng mặt đường và làm nứt cống là hư hỏng đắt hơn toàn bộ tiền cây. Cũng không trồng cây thân lớn dễ bật gốc hoặc cành giòn dễ gãy sát nhà xưởng, mái tôn, đường dây điện.
Cây có gai và cây có nhựa gây kích ứng nên tránh ở lối đi bộ và nơi công nhân ngồi nghỉ. Cắt tỉa cây lớn nên thuê người có chuyên môn và thiết bị, không để công nhân tự leo trèo. Bạn cũng có thể xem thêm bài viết liên quan tới sân vườn phong cách Bali.
Nhóm cây theo khu vực trong nhà máy
| Khu vực | Mục tiêu | Nhóm cây thường dùng | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cổng, đường vào | Điểm nhấn, hàng cây đều | Cau vua, cau bụng, cây bụi tạo hình | Không che biển tên và tầm nhìn xe |
| Sân trước văn phòng | Bóng mát nhìn được | Bàng Đài Loan, muồng hoàng yến, lộc vừng | Rụng hoa nhiều, cần người quét |
| Lối đi bộ, bãi xe | Tạo bóng, hạ nhiệt | Sao đen, dầu rái, bàng Đài Loan | Tỉa tán định kỳ, chừa khoảng cách hạ tầng ngầm |
| Ven đường khu sản xuất | Chắn bụi, chịu khắc nghiệt | Dâm bụt, ngũ sắc trồng dày, cỏ lạc phủ đất | Cắt định kỳ để không lấn đường |
| Hàng rào ranh giới | Che chắn, ít công chăm | Tre theo khóm, dâm bụt, bông giấy trên rào lưới | Tre lan gốc phải chặn; bông giấy có gai |
| Đất trống, taluy | Phủ đất, chống xói | Cỏ lá gừng, cỏ lạc, cây bụi thấp | Đất trơ sẽ thành nơi mọc cỏ hoang |
Đây là nhóm cây phổ thông, không phải danh mục bắt buộc. Trước khi chốt nên kiểm tra đất tại chỗ: nhiều mặt bằng nhà máy là đất san lấp lẫn đá và xà bần, nén chặt, thoát nước kém. Ở nền như vậy, cải tạo đất và làm bồn cao hơn mặt sân là điều kiện để cây sống, quan trọng hơn việc chọn loài nào.
Vài nhóm nên tránh: cây rễ khỏe phá kết cấu như xà cừ, sanh, si, bồ đề khi trồng gần đường và công trình; trúc đào vì độc; cây quả to như dừa ở nơi có người và xe bên dưới.
Chi phí và câu hỏi thường gặp khi thi công cảnh quan nhà máy khu công nghiệp
Chi phí gồm hạ tầng (san đất, thoát nước, đường ống tưới, điện chiếu sáng), vật liệu cứng, cây và cỏ, nhân công, và bảo dưỡng giai đoạn đầu. Đơn giá trên mét vuông dao động rất lớn theo tỷ lệ vật liệu cứng và kích cỡ cây, nên hãy xem mọi con số nghe được là mức tham khảo và lấy báo giá sau khảo sát thực tế.
Nên trồng cây lớn hay cây nhỏ? Cây lớn cho hiệu quả ngay nhưng đắt gấp nhiều lần, cần cẩu và cây chống, rủi ro chết sau trồng cao hơn. Ở diện tích lớn, cây cỡ vừa thường hợp lý hơn.
Có cần hợp đồng bảo dưỡng riêng? Nếu nhà máy không có nhân lực chuyên trách thì nên có, ghi rõ tần suất cắt cỏ, tỉa cây và tỷ lệ thay thế cây chết xem thêm tại quangcanhxanh.
Kết luận
Thi công cảnh quan nhà máy khu công nghiệp làm tốt khi bắt đầu từ ba câu hỏi: đất ở đây thế nào, ai chăm sau khi bàn giao, và chỗ nào cây không được phép mọc vì lý do an toàn. Trả lời xong ba câu đó thì chọn cây trở nên dễ, vì phần lớn phương án sai đã tự loại. Hỏi ban quản lý khu về yêu cầu tỷ lệ cây xanh ngay từ khâu hồ sơ, và chọn cây theo điều kiện thật của mặt bằng thay vì theo bản vẽ đẹp.
