Cây trồng ven hồ bơi là dải đất dễ chọn sai nhất trong cả khu sân. Nhìn thì chỉ là một vệt viền quanh hồ, nhưng chỗ đó nóng hơn, khô hơn và có thêm hơi clo so với phần sân còn lại. Quan trọng hơn: mỗi cái lá, cánh hoa hay cái rễ đi sai chỗ ở đây đều biến thành chi phí — lưới lọc tắc, nước đục, hoặc nứt thành hồ. Nên bài này đi theo hướng loại trừ trước, chọn sau.
Cây trồng ven hồ bơi sống trong điều kiện gì khác với phần sân còn lại
Trước khi nhìn bất kỳ danh sách cây nào, phải nhận ra viền hồ là một vi khí hậu riêng. Ba yếu tố chi phối: nhiệt do phản chiếu, hơi clo và nước bắn, lớp đất mỏng nằm trên bê tông. Bỏ qua ba thứ này là lý do cây mới trồng cháy mép lá sau hai tuần.
Nắng phản chiếu làm chỗ này nóng hơn chỗ khác
Mặt nước dội ánh sáng lên mặt dưới tán lá, còn sân gạch hoặc đá sáng màu hấp nhiệt cả buổi rồi hắt lên gốc cây. Cộng lại, cây ở đây nhận nhiều năng lượng hơn cùng loài cây trồng cách đó vài mét trên nền cỏ. Cách kiểm chứng đơn giản nhất: đứng chân đất trên gạch lúc một giờ chiều, thấy phải rút chân là đủ hiểu.
Vì vậy một cây chịu được nắng trực tiếp ở ban công vẫn có thể cháy lá ở viền hồ. Hãy chọn cây có lá dày, mặt lá bóng hoặc phủ lớp sáp, thay vì cây lá mỏng mềm.
Hơi clo, nước bắn và lớp đất mỏng trên bê tông
Nước hồ bắn lên bụi cây mỗi lần có người nhảy xuống. Nồng độ hóa chất trong đó thấp, nhưng lặp lại nhiều lần thì đọng muối khoáng trong đất và làm khô mép lá non. Cây lá to bản, lá non liên tục ra sẽ chịu thiệt rõ hơn cây lá cứng. Ngoài ra, một số nội dung liên quan như thiết kế cảnh quan bệnh viện và cây phong thủy hợp mệnh Thổ cũng có thể hữu ích cho bạn.
Chi tiết ít ai để ý: đất quanh hồ thường chỉ là lớp đắp mỏng trên bản bê tông của kết cấu hồ. Rễ không có đường đi sâu, đất vừa nhanh khô lúc nắng lại vừa đọng nước lúc mưa. Chọn cây bộ rễ ăn sâu vào chỗ đó là bắt nó sống trong một cái chậu không có lỗ.
Bốn tiêu chí loại trừ khi chọn cây trồng ven hồ bơi
Ở hạng mục này, việc tránh quan trọng hơn việc chọn. Một cây đẹp mà vướng một trong bốn điều dưới đây thì bỏ, đừng cố xử lý sau.
Rụng lá và rụng hoa nhiều — vấn đề số một
Lá và cánh hoa rơi xuống hồ sẽ trôi vào giỏ lọc, làm bơm nặng tải, và phần chìm xuống đáy thì phân hủy làm nước đục. Nhà có hồ bơi mà chọn cây rụng nhiều là tự nhận thêm việc vớt mỗi ngày, chưa kể tốn hóa chất và điện lọc. Lá nhỏ tệ hơn lá lớn vì nó lọt qua lưới; lá lớn nổi trên mặt nước ít nhất còn vớt được bằng vợt.
Cây có hoa rụng liên tục cũng thuộc nhóm này, dù hoa đẹp tới đâu. Cánh hoa mềm tan nhanh trong nước và bám vào thành hồ thành vệt.
Rễ khỏe phá thành hồ và đường ống
Kết cấu hồ và hệ ống hút, ống xả nằm ngay dưới lớp đất viền. Rễ cây thân gỗ lớn tìm nước và đi theo khe nứt nhỏ, lâu dần nong khe đó rộng ra. Sự cố kiểu này không phát hiện được bằng mắt: người ta chỉ thấy hồ tụt nước dần rồi mới đào lên.
Gai và cây thu hút ong bướm
Quanh hồ ai cũng đi chân đất, da ướt và không mang gì bảo vệ. Cây có gai ở tầm tay hoặc tầm chân là nguy hiểm rõ ràng, kể cả gai nhỏ ở cuống lá. Cây ra nhiều hoa mật thì kéo ong tới đúng chỗ người đang phơi mình, và người ướt, ngồi yên rất dễ bị đốt. Đây là lý do nên đẩy các bụi hoa thơm ra khu khác trong sân.
Bảng cây trồng ven hồ bơi thường gặp và cách đọc bảng
| Cây | Chịu nắng gắt | Mức rụng lá | Tính chất rễ | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|---|---|
| Cau kiểng vàng | Tốt, chịu được nắng cả ngày | Ít; lá lớn, nổi mặt nước, dễ vớt | Rễ chùm, không phá kết cấu | Không gai, không hoa hút ong; cắt bẹ khô sớm |
| Trúc quân tử | Tốt | Trung bình; lá nhỏ dễ lọt lưới lọc | Rễ khóm, lan chậm quanh gốc | Không gai; tỉa gọn để không cản lối đi |
| Tùng la hán trồng chậu | Tốt | Rất ít | Chậm, dễ kiểm soát trong chậu | Không gai; chậu nặng nên đặt xa mép hồ |
| Lưỡi hổ | Tốt, chịu khô hạn | Gần như không rụng | Rễ ngầm khỏe, có thể nứt chậu mỏng | Nhựa lá gây kích ứng nếu ăn phải |
| Cô tòng (lá nhiều màu) | Tốt nếu đủ nước | Ít, lá dày | Rễ vừa, không xâm lấn | Nhựa gây kích ứng da và khi ăn phải |
| Chuối rẻ quạt | Tốt | Bẹ lá lớn rụng theo đợt, nặng công dọn | Bụi và rễ khỏe, lan rộng | Không gai; phải trồng xa thành hồ, xa ống |
| Cỏ lá gừng làm thảm viền | Tốt | Không đáng kể | Rễ mảng nông | Cỏ vụn sau khi cắt dễ bay vào hồ |
Đọc bảng theo cột “mức rụng lá” trước, rồi mới tới cột chịu nắng — ngược lại là chọn sai. Nhóm cau, tùng và lưỡi hổ cho dáng đứng và ít công chăm, phù hợp làm xương sống cho viền hồ. Chuối rẻ quạt tạo tán cây lớn rất nhanh nên đẹp ảnh, nhưng phải trả bằng khoảng cách và công dọn bẹ.
Nhóm nên tránh và vì sao
Các cây họ sung, si, bàng lá to kiểu bàng Singapore đều có bộ rễ mạnh, không nên đặt cạnh kết cấu hồ. Bàng ta, phượng, me rụng lá theo đợt rất dày. Hoa giấy thì mắc hai lỗi cùng lúc: có gai và rụng hoa liên tục. Xương rồng, sen đá và các loại lá viền răng cứng thuộc nhóm gai, không đặt ở lối người đi chân đất. Các bụi hoa thơm như lài, ngâu nên trồng ở góc sân khác vì chúng hút ong.
Trồng thế nào để rễ không phá hồ và nước tưới không tràn vào hồ
Bồn xây hoặc chậu để kiểm soát rễ
Cách chắc chắn nhất là không cho rễ tiếp xúc tự do với đất viền: dùng bồn xây có đáy và có ống thoát, hoặc chậu lớn. Bồn cũng giúp đủ độ sâu giá thể ở chỗ mà đất tự nhiên chỉ dày vài chục centimet. Nếu bồn nằm trên sàn có kết cấu bên dưới, phải chống thấm trước khi đổ đất và tính tải trọng, vì đất ướt nặng hơn đất khô rất nhiều.
Khoảng cách tới thành hồ
Nguyên tắc dễ nhớ: khoảng cách từ gốc tới thành hồ nên ít nhất bằng nửa bề rộng tán khi cây trưởng thành, không phải tán lúc mua. Cây bụi thấp thì một khoảng vừa đủ để đứng dọn được phía sau; cây thân cao tán rộng thì đẩy hẳn ra ngoài phạm vi hồ và hệ ống. Ngồi ở ghế tắm nắng rồi tưởng tượng tán cây rộng gấp ba là ước lượng khá sát.
Thoát nước và tưới
Bồn phải có đường thoát nước dẫn ra rãnh sân, không để nước thấm ngang ra mặt gạch rồi chảy vào hồ. Tưới thẳng vào gốc bằng vòi áp thấp, tránh đầu phun mưa vì nước tưới lẫn đất sẽ bay vào mặt nước. Tưới sớm buổi sáng, và kiểm tra bằng cách chọc ngón tay xuống đất hai đốt: còn ẩm thì chưa tưới. Ngoài ra, đừng bỏ qua nội dung về dịch vụ chăm sóc cây xanh văn phòng.
An toàn quanh hồ
Sàn quanh hồ ướt và trơn, nên chậu và cây không được nhô ra lối đi hay che tầm nhìn xuống mặt nước. Chậu đặt sát mép dễ bị va rồi lật xuống hồ. Nhà có trẻ nhỏ cần rào chắn hoặc nắp che và luôn có người trông, không dựa vào cây làm ranh giới. Đèn chiếu cây quanh hồ phải do người có chuyên môn đấu nối, thiết bị đúng cấp chống nước và có thiết bị chống giật.
Vài câu hỏi hay gặp
Có nên trồng dừa hay cây ăn quả cạnh hồ không? Không, vì quả rơi vừa nguy hiểm vừa làm bẩn nước. Chậu đặt trên gạch có làm hỏng mặt sân không? Có thể đọng ẩm gây rêu trơn, nên kê chân chậu cho thoáng. Cây trong chậu bao lâu thay đất? Khi thấy nước tưới rút chậm hoặc rễ đã cuộn kín, thường sau vài mùa tại trang chủ.
Kết luận
Chọn cây trồng ven hồ bơi là bài toán trừ: bỏ cây rụng nhiều, bỏ cây rễ khỏe, bỏ cây có gai, bỏ cây hút ong. Những gì còn lại thường không nhiều, và đó lại là tin tốt vì viền hồ đẹp nhất khi lặp lại vài loài có dáng gọn. Hãy đo điều kiện thật ở chỗ mình — giờ nắng, độ dày đất, ai đi chân đất qua đó — rồi mới chọn cây, chứ không chọn theo tấm ảnh đã thấy.
