Thiết kế sân vườn homestay hay bị đem ra so với resort, rồi chủ nhà chép lại cách làm của resort và mắc kẹt. Resort có tổ chăm cây vài người, có kho vật tư và ngân sách bảo dưỡng đều đặn hàng tháng. Homestay thì thường chỉ có chủ tự chăm, hoặc thuê một người làm vài buổi mỗi tuần. Khác biệt đó không nằm ở gu thẩm mỹ mà nằm ở tiền và người, nên cách làm phải khác từ đầu.
Thiết kế sân vườn homestay khác resort ở ngân sách và nhân lực
Câu trả lời ngắn: cùng một khu đất, resort làm dày và làm đều khắp, homestay phải làm mỏng và làm có chỗ nhấn. Resort chịu được một thảm cỏ lớn vì có người cắt hàng tuần và có máy. Homestay làm thảm cỏ tương tự thì sau ba tháng cỏ cao ngang mắt cá, lẫn cỏ dại, và không ai rảnh để cắt.
Nguyên tắc số một là ít công bảo dưỡng
Trước khi bàn tới hình khối hay vật liệu, hãy trả lời một câu: mỗi tuần thực sự có bao nhiêu giờ người dành cho khu vườn này. Con số đó quyết định toàn bộ phần còn lại. Nếu chỉ có bốn đến năm giờ mỗi tuần cho cả việc quét lá, tưới, nhặt rác, thì mọi hạng mục đòi tỉa tót định kỳ đều nên bị gạch.
Vì vậy trong thiết kế sân vườn homestay, tiêu chí ít công bảo dưỡng phải được đặt trên tiêu chí đẹp nhất thời. Một khóm cây tự giữ được dáng trong hai năm có giá trị hơn một mảng cắt tỉa tạo hình đẹp trong hai tháng rồi xù ra. Khách chụp ảnh không biết cây nào khó chăm, họ chỉ thấy vườn gọn hay vườn bù xù.
Đừng làm đều khắp, hãy dồn vào một hai điểm nhấn
Cảnh quan homestay bán “cảm giác được chụp ảnh”. Khách không đi dạo hết khu đất, họ tìm một chỗ đứng đủ đẹp để chụp rồi đăng lên mạng. Nghĩa là chỉ cần một hai khung hình thật tốt, phần còn lại chỉ cần sạch và không lộn xộn.
Đây cũng là chiến lược tiết kiệm nhất. Dồn phần lớn tiền cây và vật liệu vào một góc trung tâm, còn các khu phụ thì dùng cỏ lạc hoặc sỏi phủ và vài chậu lớn. Làm đều tay khắp sân sẽ ngốn gấp nhiều lần tiền mà không tạo được điểm nào đủ mạnh để khách nhớ.
Thiết kế sân vườn homestay cần ba khu vực chức năng
Ba khu này gần như bắt buộc, thiếu một khu là khách thấy thiếu. Chỗ ngồi ngoài trời, góc chụp ảnh, và lối đi có chiếu sáng. Ngoài ba khu đó, mọi thứ khác đều có thể cắt nếu ngân sách hẹp.
Chỗ ngồi ngoài trời và góc chụp ảnh
Chỗ ngồi cần bóng mát vào buổi chiều, mặt sàn không đọng nước, và bàn ghế đủ nặng để không lật khi có gió. Nếu chưa có cây lớn thì mái che hoặc giàn là giải pháp nhanh hơn chờ cây phủ tán, vì tán cây đủ che phải tính bằng năm.
Góc chụp ảnh nên có ba lớp: một nền phía sau, một điểm nhấn ở giữa, và mặt sàn sạch để đứng. Một bức tường màu trơn với khóm cây dáng đẹp trước nó thường hiệu quả hơn một tiểu cảnh rối rắm nhiều chi tiết. Nhớ ngắm thử bằng điện thoại ở chiều cao mắt người trước khi chốt vị trí.
Lối đi và hệ tưới tự động
Lối đi phải dẫn được người lạ đi trong đêm mà không phải mò. Chọn vật liệu mặt nhám, tránh gạch men bóng và đá mài trơn, vì mưa ở miền Nam làm mọi bề mặt nhẵn thành nguy hiểm. Rêu bám cũng gây trượt nên chỗ ẩm cần có nắng lọt hoặc phải chà định kỳ.
Nếu chủ không ở thường xuyên thì hệ tưới tự động không còn là tùy chọn. Một bộ hẹn giờ với đường ống nhỏ giọt cho bồn cây và phun cho thảm phủ sẽ cứu cả khu vườn trong những tuần không có ai. Phần điện và đấu nối nên để người có chuyên môn làm, dùng thiết bị đúng cấp chống nước và có chống giật, tuyệt đối không đấu nối tạm. Để có cái nhìn đầy đủ hơn, mời bạn xem thêm làm vườn rau sạch tại nhà và thiết kế sân vườn Long An.
Chọn cây dễ sống, ít rụng lá, không cần tỉa thường xuyên
Nguyên tắc quyết định cây sống hay chết vẫn là chọn cây theo điều kiện chỗ đặt, không phải theo cây mình thích. Đo xem chỗ đó có mấy giờ nắng trực tiếp, đất thoát nước ra sao, gió mạnh không. Cây đúng chỗ thì gần như tự sống.
Bảng cây gợi ý cho thiết kế sân vườn homestay
| Cây | Nhu cầu sáng | Công chăm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cau vàng | Nắng đến bóng bán phần | Thấp | Tán mềm, thỉnh thoảng cắt bẹ già |
| Trúc quân tử | Nắng trực tiếp | Thấp | Làm hàng rào che, rụng lá nhỏ liên tục |
| Chuối rẻ quạt | Nắng trực tiếp | Thấp | Dáng mạnh, làm điểm nhấn tốt, lá xé khi gió lớn |
| Hoa giấy | Nắng nhiều | Trung bình | Rất chịu hạn, có gai nên tránh sát lối đi |
| Hoa sứ | Nắng trực tiếp | Thấp | Chịu hạn tốt, nhựa trắng gây kích ứng, rụng lá mùa khô |
| Huyết dụ | Bóng bán phần | Thấp | Lá màu, dùng làm mảng nhấn nhỏ |
| Dương xỉ | Bóng, ẩm | Thấp | Chỉ trồng chỗ ít nắng, cần giữ ẩm |
| Cỏ lạc | Nắng đến bóng nhẹ | Rất thấp | Phủ nền thay cỏ, gần như không phải cắt |
Bảng này ưu tiên cây phổ thông, dễ tìm và chịu được khí hậu nóng ẩm phía Nam. Cách dùng: chọn hai đến ba loài làm khung chính rồi lặp lại nhiều lần, thay vì mỗi loại một cây. Lặp lại khiến vườn trông có chủ ý và cũng dễ chăm hơn vì chỉ phải nhớ một vài chế độ tưới.
Nhóm nên tránh
Tránh cây rụng lá nhiều gần chỗ ngồi và hồ nước, vì mỗi buổi sáng có người phải quét, và lá rụng vào nước làm nước thối nhanh. Tránh cây có gai hoặc mép lá sắc ở nơi khách đi qua, kể cả những cây dáng đẹp như hoa giấy hay các loại lá sắc kiểu dứa cảnh.
Tránh cây có độc tính đã biết rộng rãi như trúc đào ở nơi có trẻ em chạy chơi. Với bất kỳ cây nào định trồng, nên hỏi kỹ và kiểm tra độc tính trước khi mua; nếu có người ăn phải bộ phận cây thì cần liên hệ cơ sở y tế ngay. Cây rễ khỏe cũng nên đặt xa móng, bể và đường ống.
An toàn cho khách là phần không nên tiết kiệm
Khách trong homestay là người không quen địa hình, đi lại buổi tối, có thể đã uống bia và thường có trẻ nhỏ đi cùng. Trong thiết kế sân vườn homestay, đây là nhóm rủi ro rõ ràng nhất. Lối đi chống trượt và đủ sáng, bậc thang có chiều cao đều, không có gờ nhô ra trong bóng tối là ba việc rẻ mà giảm rủi ro nhiều nhất. Bên cạnh đó, bài viết về cách nhận biết cây thiếu nước cũng có thể hữu ích cho bạn.
Nếu có hạng mục nước, hãy làm nông và có dòng chảy hoặc lọc, vì nước đọng là nơi muỗi sinh sản. Nhà có trẻ nhỏ thì hồ cần rào chắn hoặc nắp che và vẫn phải có người trông; nguy cơ ở hồ nông là thật. Một bồn nước cạn với vài viên đá thường đủ đẹp mà an toàn hơn hồ sâu.
Gợi ý phân bổ theo ngân sách
| Mức ngân sách | Nên làm trước | Nên hoãn |
|---|---|---|
| Hẹp | Lối đi chống trượt, đèn cơ bản, cỏ phủ nền, chậu lớn di chuyển được | Hạng mục nước, sàn gỗ, cây cỡ lớn |
| Trung bình | Thêm một điểm nhấn cây dáng đẹp, mái che chỗ ngồi, hệ tưới tự động | Hồ cá, tiểu cảnh nhiều tầng |
| Thoải mái | Cây lớn tạo bóng thật, vật liệu cứng bền, chiếu sáng nhiều lớp | Những mảng cắt tỉa tạo hình đòi chăm tuần |
Thứ tự trên xuất phát từ chi phí bảo dưỡng về sau, không chỉ chi phí ban đầu. Hạ tầng như thoát nước, cải tạo đất, đường ống và điện phải làm trước khi trồng, vì đào lại sau đó là phá cả khu vườn. Giá vật liệu và cây thay đổi theo thời điểm nên chỉ có thể chốt sau khi khảo sát thực tế mặt bằng.
Ba câu hỏi thường gặp
Cỏ nhân tạo có ổn cho homestay không? Đỡ công cắt nhưng nóng dưới nắng trực tiếp và thoát nước kém hơn, nên chỉ dùng ở mảng nhỏ có bóng.
Bao lâu thì vườn trông “đủ đẹp”? Cây bụi và thảm phủ cần vài tháng, cây tạo bóng tính bằng năm, nên nếu cần đẹp nhanh thì mua cây cỡ lớn hơn cho đúng một điểm nhấn.
Có nên trồng cây ăn được cho khách hái? Được, nhưng lưu ý nguồn đất và nước, và nhắc khách rửa kỹ bên cạnh quangcanhxanh.
Kết luận
Việc thiết kế sân vườn homestay thành công không đo bằng số hạng mục mà đo bằng việc sau một năm khu vườn còn giữ được dáng với đúng số giờ chăm mà chủ có. Chọn cây theo điều kiện chỗ đặt, dồn tiền vào một hai điểm nhấn, làm lối đi an toàn và đủ sáng, rồi để phần còn lại đơn giản. Vườn ít cây mà cây nào cũng sống vẫn đẹp hơn vườn nhiều cây đang chết dần.
