Sàn gỗ ngoài trời sân vườn là hạng mục dễ bị quyết định bằng mắt: xem vài tấm mẫu, thấy màu đẹp rồi chốt. Nhưng thứ làm tấm sàn mục sau vài mùa mưa không nằm ở mặt trên, mà ở phần khung và khoảng trống bên dưới không ai nhìn thấy. Bài này nói ba nhóm vật liệu cùng cái giá của từng nhóm, và phần kỹ thuật quyết định sàn sống được mấy năm.
Sàn gỗ ngoài trời sân vườn dùng được ở đâu và cần điều kiện gì
Hạng mục này giải quyết một việc cụ thể: biến mảng nền cứng, nóng và khó ngồi thành chỗ đi chân đất được, kê được bàn ghế, nối sân với nhà thành một mặt phẳng liền. Nó hợp với sân trước, sân sau, khoảng quanh hồ nước, ban công, sân thượng hoặc một dải lối đi ngắn. Tham khảo thêm phân bón hữu cơ cho cây cảnh và cây trồng quán cafe để có thêm góc nhìn trước khi quyết định.
Điều kiện tiên quyết chỉ có một, và khắt khe hơn mọi người tưởng: nước rơi xuống phải đi được, và không khí bên dưới phải luân chuyển được. Nếu chỗ định làm là hố trũng đọng nước sau mưa, hoặc bị bao kín bốn phía không còn khe hở nào, thì sàn gỗ ngoài trời sân vườn ở đó chỉ tính tuổi bằng vài năm.
Trên sân thượng và ban công thì kiểm tra gì trước
Ở đây thứ tự bắt buộc là kiểm tra tải trọng sàn và làm chống thấm trước, rồi mới tính chuyện lát gỗ. Lớp gỗ và khung phía trên che kín mặt sàn, nên một điểm thấm nhỏ chỉ lộ ra khi trần nhà bên dưới đã đổi màu. Với sân thượng có chậu cây lớn, nhớ đất ướt nặng hơn đất khô rất nhiều.
Ba nhóm vật liệu làm sàn gỗ ngoài trời sân vườn và cái giá của từng nhóm
Không nhóm nào thắng trên mọi tiêu chí. Chọn đúng là chọn nhóm mà nhược điểm của nó bạn chịu được.
Gỗ tự nhiên ngoài trời
Đây là nhóm cho cảm giác thật nhất: bề mặt mát chân hơn dưới nắng trực tiếp, vân gỗ không lặp, càng dùng càng có vẻ ngoài riêng. Đổi lại, gỗ ngoài trời cần dầu bảo dưỡng lặp lại định kỳ, bỏ thì mặt gỗ bạc màu dần sang xám. Bạc màu không phải là hỏng, nhưng nhiều người không lường trước nên thấy như bị lừa.
Gỗ nhựa composite
Nhóm này đổi cảm giác thật lấy sự yên tâm. Không cần dầu, không nứt tách xơ như gỗ, ít bị mối, kích thước tấm đều nên thi công nhanh. Nhược điểm cũng thẳng thắn: dưới nắng gắt buổi trưa nó hấp nhiệt và nóng chân hơn gỗ tự nhiên, màu và vân trông đều đến mức nhìn kỹ là biết ngay không phải gỗ.
Nhóm vỉ lắp và tấm nhân tạo khác
Còn nhóm các tấm ép dạng vỉ lắp nhanh và tấm nhân tạo mỏng. Ưu điểm là rẻ, tự lắp được trong một buổi, phù hợp ban công nhỏ hoặc nhà thuê. Nhược điểm là tuổi thọ ngoài trời ngắn hơn rõ rệt và dễ cong võng khi bên dưới không đỡ đủ.
| Tiêu chí | Gỗ tự nhiên | Gỗ nhựa composite | Vỉ lắp, tấm nhân tạo |
|---|---|---|---|
| Độ bền ngoài trời | Tốt nếu bảo dưỡng đều | Ổn định qua nhiều mùa | Ngắn hơn rõ rệt |
| Chịu mưa nắng | Co ngót và bạc màu dần | Ít co ngót, giữ hình dạng | Dễ phai màu, cong võng |
| Nóng dưới chân khi nắng | Mát chân hơn | Nóng hơn dưới nắng trực tiếp | Phần lớn nóng |
| Chống trượt | Khá, trơn khi có rêu nhớt | Khá nếu mặt nhám | Trơn hơn khi ướt |
| Công bảo dưỡng | Cao: dầu định kỳ, chà rửa | Thấp: rửa, siết lại vít | Thấp nhưng phải thay sớm |
| Khoảng giá tương đối | Trung bình đến cao | Trung bình | Thấp nhất |
Bảng trên là so sánh tương đối để khoanh vùng, không phải bảng thông số. Giá vật liệu và nhân công thay đổi theo thời điểm, theo độ dày tấm và theo cách làm khung, nên con số cuối chỉ có sau khảo sát thực tế. Thứ nên chốt trước khi hỏi giá là bạn chấp nhận tốn công bảo dưỡng, hay chấp nhận cảm giác không thật.
Khung xương và khoảng hở thoát nước quyết định tuổi thọ
Đây là mục quan trọng nhất của bài. Sàn gỗ ngoài trời sân vườn rất ít khi chết vì mặt trên. Nó chết từ dưới lên: nước đi qua khe sàn xuống nền, không thoát được, đọng thành lớp ẩm thường trực, và phần khung cùng mặt dưới tấm sàn ngâm trong đó suốt mùa mưa. Mặt trên còn nhìn được thì bên dưới đã mềm.
Kê cao và tạo dốc để nước có đường đi
Khung phải kê cao khỏi nền bằng chân đỡ hoặc đệm kê, đủ để nước chảy tự do bên dưới chứ không bị chặn thành vũng. Nền bên dưới cần một độ dốc thoát nước rõ ràng hướng về phễu thu hoặc rãnh, và phễu đó phải kiểm tra được, không bị bịt kín dưới lớp gỗ. Nền đang đọng nước thì sửa nền trước.
Đừng bịt kín bốn cạnh
Nhiều sàn gỗ ngoài trời sân vườn hỏng sớm chỉ vì gia chủ muốn gọn mắt nên bịt kín viền quanh bằng nẹp liền mạch. Bên dưới thành hộp kín, ẩm vào được mà không ra được. Hãy chừa khe hở ở ít nhất hai cạnh đối diện, hoặc dùng nẹp có khe, để bên dưới còn thông thoáng.
Khoảng cách đà, khe hở giữa các tấm, phụ kiện
Đà đỡ phải đủ dày và đủ dày đặc; đặt thưa thì sàn nhún và mối nối nứt dần. Giữa các tấm luôn để khe hở để nước lọt xuống nhanh và để gỗ có chỗ giãn nở, đừng ép sát cho kín. Vít và phụ kiện chọn loại chống ăn mòn, vì vít gỉ làm mục cục bộ quanh lỗ trước cả khi tấm sàn hỏng.
Trơn trượt và rêu nhớt trong khí hậu mưa nhiều
Mưa nhiều và ẩm cao khiến mặt sàn gỗ ngoài trời sân vườn bám một lớp rêu và nhớt mỏng, nặng nhất ở phần nằm trong bóng râm cả ngày. Lớp đó gần như vô hình khi khô, và trơn như xà phòng khi vừa mưa xuống.
Vệ sinh thế nào cho đúng
Quét sạch lá rụng và bụi hàng tuần là việc có giá trị nhất, vì rêu bám vào lớp mùn đó chứ không bám lên gỗ sạch. Đầu và cuối mùa mưa thì chà rửa bằng bàn chà cứng với nước và dung dịch tẩy rửa nhẹ, chà theo chiều dọc thớ. Xịt áp lực quá mạnh làm xơ mặt gỗ, khiến rêu bám nhanh hơn về sau.
Quanh hồ nước và bậc thang thì an toàn tính trước
Chống trượt phải được ưu tiên hơn thẩm mỹ ở hai chỗ: viền hồ nước và bậc lên xuống. Ở đó nên chọn tấm mặt nhám, thêm nẹp nhám ở mũi bậc, giữ các bậc đều nhau về chiều cao. Nhà có trẻ nhỏ mà có hồ nước thì cần rào chắn hoặc nắp che cùng sự giám sát, và nước phải có dòng chảy hoặc lọc để không thành nơi muỗi sinh sản.
Bảo dưỡng theo vật liệu và sai lầm hay gặp
Chi phí thật của hạng mục nằm ở phần sau khi làm xong, và đây là phần hay bị bỏ qua lúc quyết định.
Mỗi vật liệu cần việc khác nhau
Gỗ tự nhiên cần chà sạch rồi phủ lại dầu bảo dưỡng định kỳ, thường gắn với đầu mùa khô khi mặt sàn đã ráo hẳn; bỏ vài năm thì mặt gỗ khô xơ và bạc. Composite chỉ cần rửa, nhưng vẫn phải siết lại vít lỏng, kiểm tra chân đỡ và thông rãnh thu nước. Nhóm vỉ lắp nên tháo lên kiểm tra bên dưới, vì đó là nơi đọng mùn.
Sai lầm phổ biến
Lát trực tiếp lên nền bê tông không dốc và không kê cao; đóng kín viền quanh sàn; chọn tấm mỏng cho khu nắng gắt; bỏ luôn việc quét lá vì nghĩ sàn ngoài trời không cần dọn. Nếu có đèn hoặc ổ cắm gắn vào sàn, phần điện phải do người có chuyên môn đấu nối, thiết bị đúng cấp chống nước và có chống giật, không đấu nối tạm khám phá thêm tại quangcanhxanh.
Kết luận
Chọn sàn gỗ ngoài trời sân vườn thực chất là hai quyết định tách rời: chọn vật liệu theo mức bảo dưỡng bạn chịu được, và làm khung cùng đường thoát nước cho đúng. Quyết định thứ hai mới định tuổi thọ, vì gỗ tốt đặt trên nền đọng nước vẫn mục, còn tấm bình thường trên khung kê cao thông thoáng lại bền hơn nhiều so với kỳ vọng. Trước khi hỏi giá, hãy ra sân sau một cơn mưa và xem nước đứng ở đâu — chỗ đó cần xử lý trước, không phải chỗ để lát gỗ lên che đi. Mời bạn xem thêm nội dung về dọn vườn cuối mùa mưa.
