Sân vườn phong cách hiện đại là kiểu sân nhìn ảnh rất thích: đường nét thẳng, mặt sân gọn, vài khối cây đặt đúng chỗ là xong. Làm xong ở miền Nam thì nhiều người mới phát hiện mặt sân hắt nhiệt tới mức chiều nào cũng không ai ra ngồi. Bài này nói cả hai mặt — cách nhận diện phong cách, vật liệu và cây nào theo được khí hậu nóng ẩm, và phần công giữ gìn mà ảnh trên mạng không cho bạn thấy.
Sân vườn phong cách hiện đại là gì, nhận diện bằng những dấu hiệu nào
Sân vườn phong cách hiện đại là cách làm cảnh quan lấy hình học làm xương sống: mọi thứ chạy theo đường thẳng, góc vuông và các khối rõ ràng. Cây trong đó không đóng vai “thiên nhiên” mà đóng vai vật liệu — một mảng lá, một cột thân thẳng, một khối tán được giữ trong giới hạn. Nói cách khác, sân theo hướng này gần với phần mở rộng của căn nhà hơn là một mảnh vườn.
Hình học rõ ràng thay cho đường cong tự nhiên
Lối đi là các tấm đá hoặc bê tông hình chữ nhật đặt theo trục, không uốn lượn. Bồn cây là khối vuông hoặc chữ nhật có thành xây, cao đều nhau, thường xếp thành dãy. Ranh giới giữa các vật liệu được cắt dứt khoát: hết sàn gỗ là tới sỏi, hết sỏi là tới cỏ, không có vùng chuyển mờ.
Cây làm mảng và làm điểm nhấn kiến trúc
Sân theo hướng hiện đại thường chỉ dùng vài loài, mỗi loài trồng thành mảng lớn hoặc thành hàng lặp lại. Cây điểm nhấn được chọn vì tán cây hoặc dáng thân có hình rõ — thân thẳng, lá xòe đều, dáng nghiêng có chủ đích. Đây là chỗ khác biệt với phong cách nhiệt đới: nhiệt đới trồng nhiều tầng và để cây chen nhau, còn ở đây khoảng trống giữa các cây cũng là một phần thiết kế.
Điểm mạnh nhất: đồng bộ với kiến trúc nhà
Nếu nhà bạn là khối bê tông với mảng kính lớn, mái bằng, lan can thép, thì một vườn kiểu đồng quê trước nhà sẽ lệch tông rất rõ. Sân vườn phong cách hiện đại tồn tại để giải quyết đúng việc đó: sân dùng lại vật liệu và tỷ lệ của nhà, nên nhìn từ trong ra ngoài thấy liền một mạch.
Vật liệu quyết định phong cách nhiều hơn cây
Nếu phải cắt ngân sách, hãy cắt ở cây chứ đừng cắt ở mặt sân. Cây trồng thêm sau được, còn sàn và bồn đã đổ rồi thì đập ra rất tốn. Ngoài ra, một số nội dung liên quan như cây phong thủy hợp mệnh Hỏa và thiết kế tiểu cảnh dưới cầu thang cũng có thể hữu ích cho bạn.
| Vật liệu | Vai trò | Ưu | Điểm phải tính trước |
|---|---|---|---|
| Bê tông mài, bê tông đổ tại chỗ | Mặt sân, lối đi, thành bồn | Bền, liền mạch, dễ lau | Hấp nhiệt mạnh; cần khe co giãn và độ dốc thoát nước |
| Đá tấm khổ lớn | Lối đi, sân | Sạch, ít mạch | Đá mặt nhẵn trơn khi ướt; nên chọn mặt nhám |
| Thép sơn tĩnh điện | Viền bồn, khung, lam chắn | Nét mảnh, chia không gian tốt | Ẩm và hơi muối gần biển làm gỉ mối hàn |
| Kính cường lực | Lan can, vách chắn gió | Không che tầm nhìn | Bám bụi và vết nước, phải lau thường xuyên |
| Sàn gỗ nhân tạo | Khu ngồi tiếp giáp nhà | Ít cong nứt hơn gỗ tự nhiên | Nóng khi phơi nắng trực tiếp; cần thoáng gầm sàn |
Điểm chung của cả bảng: vật liệu càng cứng và càng sạch nét thì càng bền, nhưng cũng càng khó tha thứ. Một vệt nước mưa chảy thành đường đen trên mảng bê tông sẽ lộ ngay, trong khi cùng vệt đó trên tường gạch thô thì gần như không ai để ý. Bồn cây khối vuông xây trên sân thượng hay ban công còn phải kiểm tra tải trọng sàn và làm chống thấm trước khi đổ đất — đất ướt nặng hơn đất khô rất nhiều, nên tính theo đất khô là sai ngay từ đầu.
Chiếu sáng là một phần bản vẽ, không phải thứ gắn thêm
Ở đây đèn không dùng để cho sáng mà để vẽ lại hình khối vào buổi tối. Đèn âm sàn chiếu ngược lên thân cây làm nổi dáng thân, đèn âm thành bồn rọi ngang làm rõ đường thẳng của bậc, đèn hắt sau lam thép tạo mảng sáng phẳng. Nên chọn ánh sáng vàng ấm cho khu ngồi và hạn chế số điểm sáng, vì sân nhỏ mà cắm mười cái đèn thì mất hết chiều sâu.
Phần này là điện ngoài trời nên không nên tự làm cho nhanh. Đấu nối phải do người có chuyên môn thực hiện, thiết bị đúng cấp chống nước cho vị trí ngoài trời, có thiết bị chống giật cho nhánh sân vườn, và đi ống bảo vệ ngầm trước khi hoàn thiện mặt sân. Đấu nối tạm rồi tính sau là cách chắc chắn phải đập lại mặt sân vừa làm.
Áp dụng sân vườn phong cách hiện đại vào khí hậu miền Nam
Đây là phần quyết định sân dùng được hay chỉ đẹp trong ảnh. Phong cách này thành hình ở nơi nắng không gắt như ở đây, nên bê tông và đá khổ lớn không gây vấn đề gì. Ở phía Nam thì khác hẳn.
Bài toán nhiệt: nhiều vật liệu cứng thì sân nóng thật
Ngoài ra, đừng bỏ qua nội dung về cách xử lý rệp sáp trên cây cảnh.
Mặt bê tông, đá và sàn gỗ nhân tạo phơi nắng cả buổi sẽ tích nhiệt rồi nhả ra tới tối, cộng thêm phần hắt ngược vào tường và mảng kính. Cách xử lý không phải bỏ vật liệu mà là chia lại tỷ lệ: giữ đường nét hình học nhưng để một phần diện tích cho cây và cỏ, đưa bóng che vào chỗ ngồi bằng giàn lam, mái đua hoặc một cây tán rộng đặt đúng hướng nắng chiều.
Bảng cây phù hợp, chọn theo vai trò trong bố cục
| Cây | Vai trò | Nhu cầu sáng | Công chăm | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Trúc quân tử | Hàng thẳng, vách cây che | Nắng tới bóng bán phần | Tỉa gọn định kỳ | Bụi lan rộng, nên trồng trong bồn có viền |
| Cau ăn trầu, cau vua | Cột thân thẳng, điểm nhấn dọc | Nắng trực tiếp | Thấp, chỉ dọn bẹ lá | Cau vua rất cao, sân nhỏ không hợp |
| Đại (hoa sứ) | Cây dáng điêu khắc | Nắng trực tiếp | Thấp, chịu khô tốt | Nhựa trắng gây kích ứng, nhà có trẻ nhỏ nên cân nhắc |
| Lưỡi hổ | Mảng lá đứng, khối hình rõ | Nắng nhẹ tới bóng bán phần | Rất ít công chăm | Úng nước là chết, đất phải thoát nhanh |
| Dứa Mỹ (agave) | Điểm nhấn hình học | Nắng trực tiếp, chịu khô | Thấp | Đầu lá nhọn, không trồng sát lối đi hay chỗ trẻ chơi |
| Cỏ lá gừng | Mảng nền phẳng | Nắng trực tiếp | Cắt và tưới đều | Chịu đi lại vừa phải, không chịu bóng sâu |
| Dương xỉ, lan ý | Mảng xanh cho khe hẹp, góc tối | Bóng bán phần tới bóng | Cần ẩm đều | Nắng gắt là cháy lá |
Cách đọc bảng này: chọn cây theo điều kiện chỗ đặt trước, rồi mới xét nó có đúng tinh thần hình học hay không. Một cây dáng đẹp mà đặt vào góc chỉ có hai giờ nắng thì sau vài tháng sẽ vống lên lệch hẳn dáng, và trong một sân đường nét sạch thì cái lệch đó lộ ngay. Ngược lại, cây khỏe đặt đúng chỗ chỉ cần tỉa giữ khối là đủ.
Công giữ gìn thật và ai không nên chọn
Ít cây thì ít việc chăm cây, nhưng không có nghĩa là ít việc. Bạn phải chấp nhận rửa mặt sân định kỳ, xử lý rêu ở mép ẩm sau mùa mưa, lau kính, dọn lá lẫn trong sỏi và tỉa cây trước khi nó kịp mọc lệch.
Ai thích vườn để tự nhiên, thích trồng nhiều loài hoặc hay đổi cây theo mùa thì sẽ thấy sân vườn phong cách hiện đại bó buộc. Cũng cần nói rõ để khỏi lẫn: phong cách tối giản đi xa hơn ở chỗ giới hạn hẳn bảng cây xuống một vài loài, còn ở đây bạn vẫn được dùng mảng lá lớn và màu lá tương phản bên cạnh chăm sóc cây cảnh.
Kết luận
Sân vườn phong cách hiện đại phù hợp nhất khi nhà bạn đã theo kiến trúc hiện đại, bạn muốn ít cây để đỡ công, và bạn chịu được việc mọi vết bẩn đều lộ. Đầu tư đúng chỗ là mặt sân, thoát nước, chống thấm và điện âm — làm sai bốn thứ đó thì sau này phải đập. Còn cây thì chọn theo số giờ nắng thật của từng góc sân, vì một cây chết giữa mảng bồn vuông sẽ phá bố cục nhanh hơn bất cứ lỗi thẩm mỹ nào khác.
